Beste korfballers en verder iedereen die AW.DTV een warm hart toedraagt, namens het bestuur wens ik jullie prettige feestdagen en alvast een gezond 2022.
Afgelopen jaar was bijzonder, we zijn verhuisd, het complex is schitterend maar we hebben allen een leeg gevoel. Het is zwaar en een goed perspectief is er nog niet maar probeer jezelf gezond te houden en zoek naar de kleine dingen die toch nog plezier verschaffen. Ergens komt het goed. Ik verheug me op betere tijden op ZBE en heb daar zin in.

Wij zullen als vereniging daar waar mogelijk vanaf na de jaarwisseling programma aanbieden en zeker ook voor de jeugd. Het is in ieder geval duidelijk dat de live pubquiz in het kader van ons jubileum niet doorgaat.

Wie had 120 jaar geleden gedacht dat wij in deze situatie zouden zitten? Thuis en zo weinig mogelijk mensen ontmoeten. Het antwoord is simpel: niemand. Gewoon omdat men toen wel wat anders aan het hoofd had. Het werd aan het einde van de 19e eeuw zo langzamerhand duidelijk dat de sanitaire toestand in de steden de grote oorzaak was van het verspreiden van besmettelijk ziekten. Water kon je niet drinken, dat werd uit de gracht geput die tegelijk als riolering fungeerde, maar bier was te doen, ook voor kinderen. Er was sprake van armoede en slechte huisvesting bij een groot deel van de bevolking van Amsterdam. Mijn voorouders komen uit de kelders van het Amstelveld. De kindersterfte was hoog. Bewegingen kwamen op die ijverden voor grote investeringen in rioleringen, schoon water en woningbouw en hulp aan deze mensen. Uit verantwoordelijkheidsgevoel maar ook vanuit het idee dat de welvarendere delen van de stad niet gespaard zouden blijven bij grote uitbraken van ziektes of opstand. De overheid moest meer verantwoordelijkheid nemen en in onze woorden “inclusiever worden”.  Oplettende lezers zien direct het verband tussen onze vaccinatiegraad en die van de armere delen van de wereld. Globalisering in optima forma.

Mens sana in corpore sano
Buitenlucht, beweging en sport werd al belangrijk geacht in de Romeinse tijd; de Romeinse dichter Juvenalis noemde het. In de middeleeuwen werd het de kop ingedrukt door de kerk; zwemmen en baden zou ongezond zijn. Maar in de 19e eeuw brak het toch echt door. Naast alle fysieke ingrepen in de stad werd de slogan “een gezonde geest in een gezond lichaam”. Gezond betekende zowel geestelijk als sportief bezig zijn. Sporten moest gestimuleerd worden en dat gebeurde dus ook vanuit de instellingen die een gezonde geest promootten, de scholen. Die slogan werd in de jaren 30, in de aanloop naar de tweede wereldoorlog, nog wel gekaapt om de jongeren fysiek voor te bereiden op de oorlog maar daarna werd het een stuk humaner.

Naslagwerk KNKV
En dan ben ik beland bij het vademecum van het KNKV en wel het hoofdstuk geschiedenis: In 1901 togen de heren C. Vrij en L.A.B. Ulehake, twee leerkrachten van de Amsterdamsche Nieuwe Schoolvereeniging, naar Zweden om deel te nemen aan een cursus die gekoppeld was aan die eerder genoemde slogan. Ze kwamen in aanraking met Ringball en teruggekomen in Amsterdam probeerden ze het uit met leerlingen.
In de zomer van 1902 ging ook Nico Broekhuijsen op cursus in Zweden. Hij kwam enthousiast terug en de heer Vrij gaf hem de ruimte om het spel Ringball verder te ontwikkelen. De ijzeren ringen waren niet leverbaar maar de betreffende ondernemer was commercieel aangelegd, wist meteen een oplossing want geld moet rollen; hij had nog wel een paar rieten manden te koop, oftewel korven, waar hij de onderkant uitsneed en zo is het gekomen.
Enkele maanden later, op 1 november 1902 werd DTV opgericht en weer een jaar later de korfbalbond.

Gemengd? Vooral stappen vanuit Amsterdam
Al scrollend kwam ik nog een paar dingen tegen die ik opvallend vond. De korfbalsport is grotendeels gemengd maar pas 10 jaar na de introductie, op 11 februari 1912, werd de eerste wedstrijd toevertrouwd aan een vrouwelijke scheidsrechter. Ook bestuurlijk was er geen vrouw te bekennen. Overigens hadden we hier weer een unicum; het was in de wedstrijd DEV 2 tegen Allen Weerbaar. Van beide verenigingen zijn wij rechtstreeks afstammeling via de fusies van DEV en DTV tot DTV in 1930 en de fusie van DTV met Allen Weerbaar in 1996 tot AW.DTV. Beetje meer trots.
Nog even terug naar dat wereldberoemde gemengde van het korfbal en de vrouwenemancipatie die daarvan afstraalt. Pas in 1953, 50 jaar na de oprichting van de korfbalbond, krijgen we het voor elkaar om te komen tot de eerste vrouwelijke aanvoerder van het Nederlands team uit tegen België. In Antwerpen staat daar Annie Koper-Van Es van Westerkwartier bij de scheidsrechter en de verbaasde Belgische aanvoerder. Nederland won met 8-4 en Amsterdam had als vrijgevochten en vooruitstrevende stad weer een unicum.
En dan gaan we naar 2013 met nog een Amsterdams unicum: Rini van der Laan wordt door Blauw Wit aangekondigd als de eerste vrouwelijke trainer-coach in de Korfbal League. Vanaf 2014 neemt zij deze taak op zich. Kan zijn dat er voor de oprichting van de Korfbal League in 2005 al sprake was van vrouwelijke trainer-coaches maar het logische quotum van 50% hebben we nog niet bereikt.
Dat brengt bij mij wel de vraag of het gemengde karakter van korfbal echt een selling point blijft bij de jeugd. Bij Synergo merkte ik al dat de stoere meiden gingen voetballen bij het snel opkomende meisjesvoetbal in de buurt. Korfbal gaf minder uitdaging. Heb effe het antwoord niet maar dat uitdagende is misschien een aanknopingspunt.

Korfbal Amsterdam
Een artikel van augustus 1982 over DED en DVD dat fuseerde tot DVED en naar Amstelveen verhuisde met de bevolkingsstroom van de jaren 60 mee de stad uit.  Mien Meyer-Moos komt aan het woord, ook over de rol van vrouwen in het spel. En verder stelt ze: “zaalkorfbal is geen korfbal”, en: “je haalt de geest uit de vereniging” omdat je in de winter geen ontmoetingsplaats meer hebt. Wat toen voorzichtig opkwam en men ook hier nog niet zover in de toekomst kon kijken is de beweging naar korfbalcomplexen met een combi van zaal en veld. Op dat moment was alleen Deetos zover. De combi leek financieel gewoon niet te kunnen; te hoge investering en te riskante exploitatie. Maar als dat niet gaat kun je naar plan B en dat is de zeggenschap over de kantine binnenhalen en de rest huren op basis van verbruik. Om tot die combi te komen is veel energie, ondernemerschap en slimheid nodig. Dat ervaren wij ook. Maandag 10 januari zitten we weer met de gemeente aan (de virtuele) tafel.

Hans